Con lấy tiền của bố mẹ không xin — phản ứng thế nào để con học được sự trung thực?
Mẹ mở ví và thấy thiếu tờ tiền, rồi tìm thấy nó trong cặp sách của con cùng mấy gói kẹo. Cảm giác đầu tiên thường là sốc, giận và sợ 'con mình hư mất rồi'. Bố mẹ hít một hơi thật sâu nhé, chuyện này xảy ra ở không ít gia đình, và cách bố mẹ phản ứng hôm nay quan trọng hơn chính việc con đã làm.
Vì sao con lại như vậy?
- Con chưa hiểu hết ranh giới 'của mình' và 'của người khác': Với trẻ nhỏ, tiền trong nhà dễ bị xem là tiền chung. Con thấy bố mẹ lấy tiền trong ví ra mua đồ, nên nghĩ mình cũng có thể làm vậy. Khái niệm sở hữu cần được dạy rõ ràng, nhiều lần.
- Thường có một mong muốn đằng sau: Con muốn mua quà vặt giống bạn, muốn được bạn chơi cùng, hoặc chỉ tò mò. Tìm hiểu 'con lấy để làm gì' giúp bố mẹ thấy nhu cầu thật của con thay vì chỉ nhìn thấy lỗi.
- Gắn nhãn 'ăn cắp' dễ làm con tin mình xấu: Khi bị gọi là kẻ trộm, con có thể nghĩ 'mình vốn là đứa hư' và lần sau giấu kỹ hơn. Điều bố mẹ muốn là con dám nói thật, nên hãy tách hành vi sai ra khỏi con người con.
💛 Con chưa làm được không phải lỗi của con — thường chỉ là con chưa tới nhịp hoặc bài chưa vừa sức. Đồng hành nhẹ nhàng, con sẽ tiến bộ.
Bố mẹ có thể làm gì?
- Bình tĩnh trước, nói chuyện sau. Nếu đang rất giận, bố mẹ có thể nói 'Bố cần bình tĩnh một chút rồi mình nói chuyện nhé'. Khi ngồi xuống, hỏi nhẹ: 'Con lấy tiền để mua gì? Con kể bố nghe đi'.
- Gọi đúng tên việc, không gọi tên con. 'Lấy tiền không xin phép là việc không đúng' thay vì 'con là đứa ăn cắp'. Sau đó cùng con tìm cách sửa: trả lại phần còn thừa, làm việc nhỏ để bù phần đã tiêu.
- Cho con một nguồn tiền rõ ràng. Một khoản tiêu vặt nhỏ mỗi tuần, cùng con ghi lại đã tiêu gì. Khi có tiền của riêng mình, con hiểu hơn cảm giác 'của mình' và tôn trọng tiền của người khác.
- Khen ngay khi con nói thật. Lần sau con thú nhận điều gì, dù là lỗi nhỏ, hãy nói 'Cảm ơn con đã nói thật với mẹ, việc đó rất dũng cảm'. Con cần thấy nói thật thì an toàn.
Trung thực và tiền bạc
Cho con thử 5 câu đố về trung thực và tiền ngay nhé — chạm vào đáp án đúng:
Dấu hiệu con cần hỗ trợ thêm
Nếu việc lấy đồ, lấy tiền lặp lại nhiều lần dù đã trò chuyện, kèm nói dối liên tục, hoặc con lấy đồ ở trường, nhà bạn, bố mẹ nên phối hợp với cô giáo và tìm thêm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý trẻ em để hiểu điều con đang cần. Còn một vài lần lấy tiền khi còn nhỏ, được xử lý bình tĩnh, là chuyện nhiều gia đình đã đi qua.
🏠 Hoạt động cùng con ở nhà
Trò chơi 'Của ai đây?': Bố mẹ gom vài món đồ của từng người trong nhà vào một giỏ, con bốc từng món và đoán chủ nhân. Muốn 'mượn' món nào để chơi, con phải hỏi đúng câu 'Con mượn cái này được không ạ?'. Trò chơi nhỏ giúp con tập thói quen xin phép thật tự nhiên.
HỌC VUI NHÍ là công cụ hỗ trợ học tập, đồng hành cùng bố mẹ và thầy cô — không thay thế giáo dục chính quy, không cam kết kết quả. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.